Mathematics and metaphysics: The history of the Polish philosophy of mathematics from the Romantic era

Main Article Content

Paweł Jan Polak
https://orcid.org/0000-0003-1078-469X

Abstract

The Polish philosophy of mathematics in the 19th century is not a well-researched topic. For this period, only five philosophers are usually mentioned, namely Jan Śniadecki (1756–1830), Józef Maria Hoene-Wroński (1776–1853), Henryk Struve (1840–1912), Samuel Dickstein (1851–1939), and Edward Stamm (1886–1940). This limited and incomplete perspective does not allow us to develop a well-balanced picture of the Polish philosophy of mathematics and gauge its influence on 19th- and 20th-century Polish philosophy in general. To somewhat complete our picture of the history of the Polish philosophy of mathematics in those times, we here present the profiles of some lesser-known Polish Romantic philosophers of the 19th century, namely Karol Liebelt, Bronisław Trentowski, and Józef Kremer. We discuss their contributions to the philosophy of mathematics and their metaphysical perspectives, and we also show how their metaphysical ideas have found some continuity in the studies of some Catholic philosophers.

Article Details

How to Cite
Polak, P. J. (2021). Mathematics and metaphysics: The history of the Polish philosophy of mathematics from the Romantic era. Philosophical Problems in Science (Zagadnienia Filozoficzne W Nauce), (71), 45–74. Retrieved from https://zfn.edu.pl/index.php/zfn/article/view/565
Section
Articles

References

Anon 1845. Nowiny. Przegląd Naukowy Literaturze, Wiedzy i Umnictwu Poświęcony.

Anon 1862. Fries (Jakób Fryderyk). In: Encyklopedyja powszechna. Tom 9: Flem.-Glin. Warszawa: Nakład, druk i własność S. Orgelbranda.p.327.

Bieliński, J., 1890. Stan nauk matematyczno-fizycznych za czasów wszechnicy wileńskiej. Warszawa: Druk. J. Sikorski.

Głombik, C., 1973. Człowiek i historia; studium koncepcji filozoficznej Stefana Pawlickiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Heller, M., 2019. How is philosophy in science possible? Philosophical Problems in Science (Zagadnienia Filozoficzne w Nauce), [online] (66), pp.231–249. Available at: <https://zfn.edu.pl/index.php/zfn/article/view/482> [Accessed 6 Oct. 2021].

Heller, M. and Mączka, J., 2007. Krakowska filozofia przyrody w okresie międzywojennym. In: Krakowska filozofia przyrody w okresie międzywojennym. Kraków-Tarnów: OBI-Biblos.pp.5–40.

Hoene-Wroński, J.M., 1811. Introduction à la philosophie des mathématiques, et technie de l’algorithmie. [online] Paris: Chez Courcier, Imprimeur-Libraire pour les Mathématiques. Available at: [Accessed 25 Jul. 2017].

Hoene-Wroński, J.M., 1814. Philosophie de l’infini, contenant des contreréflexions sur la métaphisique du calcul infinitésimal. Par Hoëné Wronski. [online] Paris: de l’imprimerie de P. Didot l’ainé. Available at: <http://archive.org/details/bub_gb_KLuy_Fz7waMC> [Accessed 25 Jul. 2017].

Hoene-Wroński, J.M., 1820. Address of M. Hoene Wronski to the British Board of Longitude upon the actual state of the mathematics, their reform and upon the new celestial mechanics, giving the definitive solution of the problem of longitude, tr. by W. Gardiner.

Jadacki, J.J., 1997. Warsaw: The Rise and Decline of Modern Scientific Philosophy in the Capital City of Poland. In: R. Poli, ed. In itinere: European cities and the birth of modern scientific philosophy, Poznań studies in the philosophy of the sciences and the humanities. Amsterdam - Atlanta, GA: Rodopi.pp.145–160.

Jarkowski, W., 1805. Mowa Woyciecha Jarkowskiego do uczniów przy rozpoczęciu kursu w dniu 2. miesiąca października 1805 roku w Krzemieńcu miana. [online] Poczajów. Available at: <https://polona.pl/item/mowa-woyciecha-jarkowskiego-do-uczniow-przy-rozpoczeciu-kursu-w-dniu-2-miesiaca,OTI5MDQwMDE/> [Accessed 4 Nov. 2021].

Jaroński, F., 1812. O filozofii. Kraków: Drukarnia Akademicka.

Jaworski, W., 1997. Z dziejów filozofii w Polsce 1804-1817: M. W. Voigt, F. Jaroński, J. Sołtykowicz, F. Wigura. Biblioteka ‘Końca Wieku’. Kraków: Abrys.

Kępa, Z., 2000. Ks. Stefana Pawlickiego studium przyrody. Studia Warmińskie, [online] 37, pp.425–460. Available at: .

Kraszewski, J.I., 1847. System Trentowskiego, treścią i rozbiorem analytyki loicznej. Lipsk: Księgarnia Zagraniczna (F.A. Brockhaus).

Kremer, J., 1835a. Rys filozoficzny umiejętności. Część I: Zasada logiki. Kwartalnik Naukowy Wydawany w Połączeniu Prac Miłośników Umiejętności, 1(1), pp.44–63.

Kremer, J., 1835b. Rys filozoficzny umiejętności. Część II: Zasada filozofii natury. Kwartalnik Naukowy Wydawany w Połączeniu Prac Miłośników Umiejętności, 1(2), pp.205–254.

Kremer, J., 1849. Wykład systematyczny filozofii obejmujący wszystkie jéj części w zarysie: Tom 1. Fenomenologia. Logika. Kraków: Nakładem Autora w Drukarni Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Krusinski, J., 1806. O sposobach pożytecznego uczenia się nauk matematycznych. Dziennik Wileński, 4(11), pp.44–85.

Leo XIII, 1879. Aeterni Patris: Encyclical of Pope Leo XIII on the Restoration of Christian Philosophy. Available at: <http://w2.vatican.va/content/leo-xiii/en/encyclicals/documents/hf_l-xiii_enc_04081879_aeterni-patris.html> [Accessed 16 Apr. 2019].

Libelt, K., 1838. Filologia, filozofia i matematyka, uważane jako zasadnicze umiejętności naukowego wychowania. Tygodnik Literacki: poświęcony literaturze, sztukom pięknym i krytyce, 1, 2(17–20, 28–29, 13–16), pp.131–132, 142–143, 147–148, 156, 219–221, 228, 101–102, 109–110, 117–118, 126–127.

Libelt, K., 1842. Filozofia sztuk pięknych. Biblioteka Warszawska, 4, pp.62–109.

Libelt, K., 1844. Wykład matematyki dla szkół gimnazyalnych. [online] Poznań: Nakładem i drukiem N. Kamieńskiego i Spółki. Available at: <http://www.wbc.poznan.pl/Content/119903>.

Libelt, K., 1845. Filozofia i krytyka. T. 1. 1st ed. Poznań.

Libelt, K., 1850. Filologia, filozofia i matematyka, uważane jako zasadnicze umiejętności naukowego wychowania. In: Pisma pomniejsze Karola Libelta. Tom III. [online] Poznań: W Księgarni N. Kamieńskiego i Spółki.pp.223–282. Available at: <https://books.google.pl/books?id=8KwwAAAAYAAJ>.

Libelt, K., 1874. Filozofia i krytyka. T. 1. 2nd ed. [online] Poznań: Nakładem Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego. Available at: <http://archive.org/details/filozofiaikrytyk01libe> [Accessed 19 Jul. 2017].

Majorkiewicz, J., 1847. Historya, literatura i krytyka. W druk. Kommissyi Rządowej Sprawiedliwości.

Morawski, M.I., 1877. Filozofia i jej zadanie. Lwów: Nakł. Autora w Drukarni Ludowej.

Morawski, M.I., 1887. Celowość w naturze: studyum przyrodniczo-filozoficzne. Kraków: Druk Wł. L. Anczyca i Spółki.

Morawski, M.I., 1891. Celowość w naturze: studyum przyrodniczo-filozoficzne. Wydanie drugie przerobione ed. Kraków: Druk Wł. L. Anczyca i Spółki.

Morawski, M.I., 1899. Filozofia i jej zadanie. Wyd. 3, niezm ed. Kraków: Spółka Wydawnicza Polska.

Mróz, T., 2008. Metoda historii filozofii wedle Stefana Pawlickiego. Rocznik Historii Filozofii Polskiej, [online] 1, pp.141–162. Available at: <http://publikacje.uz.zgora.pl:7777/skep/docs/F12208/r1-4%5B1%5D.pdf>.

Murawski, R., 2004. Philosophical reflection on mathematics in Poland in the interwar period. Annals of Pure and Applied Logic, [online] 127(1–3), pp.325–337. https://doi.org/10.1016/j.apal.2003.11.026.

Murawski, R., 2014. The Philosophy of Mathematics and Logic in the 1920s and 1930s in Poland. Science networks and historical studies. Basel: Birkhäuser.

Pawlicki, S.Z., 1878. Kilka uwag o podstawie i granicach filozofii. [online] Kraków: Nakł. Księgarni S. A. Krzyżanowskiego. Available at: <http://rcin.org.pl/dlibra/docmetadata?id=15111>.

Pawlicki, S.Z., 1903. Historya filozofii greckiej od Talesa do śmierci Arystotelesa. T. 2, cz. 1. [online] G. Gebethner i Spółka. Available at: <http://mbc.malopolska.pl/Content/18081/>.

Polak, P., 2016. Philosophy in science – a case study of the reception of the Special and the General Theory of Relativity in Kraków and Lwów before 1925. Studia Historiae Scientiarum, [online] 15, pp.245–273. http://dx.doi.org/10.4467/23921749SHS.16.010.6153.

Polak, P., 2017. Rola Stefana Z. Pawlickiego (1839–1916) w kształtowaniu się krakowskiego ośrodka filozofii przyrody. In: P. Polak, J. Mączka and W.P. Grygiel, eds. Oblicza filozofii w nauce: księga pamiątkowa z okazji 80. urodzin Michała Hellera. Kraków: Copernicus Center Press.pp.85–132.

Polak, P., 2019. Philosophy in science: A name with a long intellectual tradition. Philosophical Problems in Science (Zagadnienia Filozoficzne w Nauce), [online] (66), pp.251–270. Available at: <https://zfn.edu.pl/index.php/zfn/article/view/472> [Accessed 6 Oct. 2021].

Pragacz, P., 2007. Notes on the Life and Work of Józef Maria Hoene-Wroński. In: Algebraic Cycles, Sheaves, Shtukas, and Moduli, Trends in Mathematics. [online] Basel: Birkhäuser.pp.1–20. https://doi.org/10.1007/978-3-7643-8537-8_1.

Pulte, H., 2013. J. F. Fries’ Philosophy of Science, the New Friesian School and the Berlin Group: On Divergent Scientific Philosophies, Difficult Relations and Missed Opportunities. In: N. Milkov and V. Peckhaus, eds. The Berlin Group and the Philosophy of Logical Empiricism, Boston Studies in the Philosophy and History of Science. [online] Dordrecht: Springer Netherlands.pp.43–66. https://doi.org/10.1007/978-94-007-5485-0_3.

Roskal, Z.E., 1994. Jana Śniadeckiego filozofia matematyki. Roczniki Filozoficzne / Annales de Philosophie / Annals of Philosophy, [online] 42(3), pp.23–34. Available at: <https://www.jstor.org/stable/43409629> [Accessed 26 Oct. 2021].

Rzesiński, J.K.H.S., 1837. W. B. Tennemanna rys historyi filozofii. Według przerobienia A. Wendta. Tom2: Historya filozofii nowożytnej. Kraków: Red. Kwartalnik Nauk.

Straszewski, M., 1875. Jan Śniadecki: jego stanowisko w dziejach oświaty i filozofii w Polsce. Kraków: Akademia Umiejętności w Krakowie.

Struve, H., 1881. Życie i prace Józefa Kremera jako wstęp do jego dzieł. [online] Warszawa: Nakład i druk S. Lewentala. Available at: <http://dir.icm.edu.pl/Zycie_i_prace_Jozefa_Kremera/> [Accessed 19 Sep. 2017].

Tatarkiewicz, W. ed., 1970. Jakiej filozofii Polacy potrzebują. Biblioteka Klasyków Filozofii. Pisarze Polscy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Trentowski, B.F., 1842a. Chowanna czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży. T. 1. Poznań: Księgarnia Nowa.

Trentowski, B.F., 1842b. Chowanna czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży. T. 2. Poznań: Księgarnia Nowa.

Trentowski, B.F., 1844a. Myślini czyli całokształt loiki narodowej. Tom 1. Poznań: Nakł. Autora u N. Kamieńskiego i Spółki.

Trentowski, B.F., 1844b. Myślini czyli całokształt loiki narodowej. Tom 2. [online] Poznań: Nakł. Autora u N. Kamieńskiego i Spółki. Available at: <https://books.google.pl/books?id=0qwwAAAAYAAJ>.

Tyszyński, A., 1854. Rozbiory i krytyki. Wolff.

Wagner, R., 2012. Infinity metaphors, idealism, and the applicability of mathematics. Iyyun: The Jerusalem Philosophical Quarterly, [online] 61, pp.129–147. Available at: <http://www.academia.edu/download/30097553/journal_version.pdf> [Accessed 25 Jul. 2017].

Wagner, R., 2014. Wronski’s Infinities. HOPOS: The Journal of the International Society for the History of Philosophy of Science, [online] 4(1), pp.26–61. https://doi.org/10.1086/675402.

Wagner, R., 2016. Wronski’s Foundations of Mathematics. Science in Context, [online] 29(3), pp.241–271. https://doi.org/10.1017/S0269889716000077.

Wiszniewski, M., 1834. Bakona metoda tłumaczenia Natury, którą M. W. wyłożył i przydał wiadomość Sędziwoju Alchimiku Polskim. Kraków: Nakł. Autora, drukiem D.E. Friedleina księgarza.

Wójcik, W., 2013. Fenomen polskiej szkoły matematycznej a emigracja matematyków polskich w okresie II wojny światowej (The phenomenon of the Polish School of Mathematics and the emigration of Polish mathematicians during World War II). Zagadnienia Filozoficzne w Nauce (Philosophical Problems in Science), [online] (53), pp.11–52. Available at: <http://zfn.edu.pl/index.php/zfn/article/view/57>.

Woleński, J., 2015. Philosophy of exact sciences (logic and mathematics) in Poland in 1918–1939. Czasopismo Techniczne. Nauki Podstawowe, [online] 2015(2-NP (20) 2015), pp.255–265. Available at: <http://www.ejournals.eu/Czasopismo-Techniczne/2015/Nauki-Podstawowe-Zeszyt-2-NP-(20)-2015/art/6857/> [Accessed 20 Jul. 2017].

Ziemba, T., 1872. Jan Śniadecki na polu filozofii. Rocznik Towarzystwa Naukowego z Uniwersytetem Krakowskim Połączonego, XX (XLIII), pp.172-.

Żochowski, J., 1845. Filozofia serca czyli mądrość praktyczna.