Marian Smoluchowski’s approach to the causality principle in the Brownian motion research

Zenon Eugeniusz Roskal


Marian Smoluchowski solved the greatest scientific problem of his time. It was the explanation of the phenomenon of the Brownian motion. In the article, I show that Smoluchowski in fact in this explanation used an ontological interpretation of the causality principle, although in his writings he applied it also in the epistemological interpretation. This is understandable because in the scientific practice some kinds of ontological commitment are required.


causality principle; Brownian motion; history of physics; philosophy of science

Full Text:

PDF (Język Polski)


Becker, P., 2001. History and progress in the accurate determination of the Avogadro constant. Reports on Progress in Physics, 64 nr 12, ss. 1945-2008.

Beale, N., Beale, E., 2011. Echoes of Ingen Housz. The long lost story of the genius who rescued the Habsburgs from smallpox and became the father of photosynthesis. Salisbury: The Hobnob Press.

Bohm, D., 1961. Przyczynowość i przypadek w fizyce współczesnej (tłum. S. Rouppert). Warszawa: Książka i Wiedza.

Budzanowski, A., 2003. Znaczenie prac Mariana Smoluchowskiego dla fizyki subatomowej, [w:] A. Strzałkowski (red.), Marian Smoluchowski. Od teorii atomistycznej do fizyki współczesnej. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, ss. 33-42.

Bunge, M., 1968. O przyczynowości. Miejsce zasady przyczynowej w nauce współczesnej (tłum. S. Amsterdamski). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Bywater, J., 1824. Physiological Fragments: To which are added Supplementary Observations to show that vital and chemical energies are of the same nature, and both derived from solar light. London.

Chandrasekhar, S., 2000. Marian Smoluchowski as the Founder of the Physics of Stochastic Phenomena, [w:] S. Chandrasekhar, M. Kac, R. Smoluchowski (eds.), Marian Smoluchowski. His Life and Scientific Work. Warszawa: Polish Scientific Publishers PWN, ss. 21-28.

Guzzardi, L., 2014. Energy, Metaphysics, and Space: Ernst Mach’s Interpretation of Energy Conservation as the Principle of Causality. Science & Education, 23 (6), ss. 1269–1291.

Hannikainen, I., 2010. Questioning the Causal Inheritance Principle. THEORIA. An International Journal for Theory, History and Foundations of Science. 25 nr 3, ss. 261-277.

Heller, M., Pabjan, T., 2007. Elementy filozofii przyrody. Tarnów: Biblos.

Ingarden, R., 1981. Spór o istnienie świata, t. 3. O strukturze przyczynowej realnego świata (tłum. D. Gierulanka), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Ising, G., 1926. A natural limit for the sensibility of galvanometers. The London, Edinburgh, and Dublin Philosophical Magazine and Journal of Science, 1 nr 4, s. 827.

Khamara, E., 2000. Hume against Locke on the Causal Principle. British Journal for the History of Philosophy, 8 z. 2, ss. 339 -343.

Kłósak, K., 1948. Metafizyczna i fizyczna zasada przyczynowości wobec relacji niedokładności W. Heisenberga. Roczniki Filozoficzne, 1, ss. 198-213.

Kobiela, F., 2007. Ontologiczne ujęcie przyczynowości u R. Ingardena. Kwartalnik Filozoficzny, 35 nr 2, ss. 73-96.

Krajewski, W., 1956. Światopogląd Mariana Smoluchowskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Krajewski, W., 1967. Związek przyczynowy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Krajewski, W., 2001, Marian Smoluchowski-A Forerunner of the Chaos Theory, Poznan Studies in the Philosophy of the Sciences and the Humanities, 74, ss. 185-188.

Laue, von M., 1957. Historia fizyki (tłum. A. Teske). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kruschke, J.K., Fragassi, M.M., 1996. The perception of causality: Feature binding in interacting objects, [w:] G.W. Cottrell (ed.), Proceedings of the Eighteenth Annual Conference of the Cognitive Science Society, Lawrence Erlbaum, ss. 441-446.

Mazierski, S., 1958. Zasada przyczynowości w aspekcie fizykalnym i filozoficznym. Zeszyty Naukowe KUL, 1 nr 4, ss. 27-42.

Mazierski, S., 1993. Prawa przyrody. Studium metodologiczne. Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Mazo, R.M., 2002. Brownian Motion. Fluctuation, Dynamics and Applications. Oxford: Clarendon Press.

Metzler, R. et al., 2014. Anomalous diffusion models and their properties: Non-stationarity, non-ergodicity, and ageing at the centenary of single particle tracking. Physical Chemistry Chemical Physics 16, ss. 24128-24164.

Michotte, A., 1963. The perception of causality, New York: Basic Books.

Nagel, E., 1970, Struktura nauki. Zagadnienia logiki wyjaśnień naukowych (tłum. J. Giedymin, B. Rassalski, H. Eilstein), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Newell, L.C., 1923. Robert Brown and the Discovery of the Brownian Movement. Industrial & Engineering Chemistry, 1923, 15 (12), ss. 1279–1281.

Pearle, P. et al, 2010. What Brown saw and you can too. American Journal of Physics 78 nr 12, ss. 1278-1289. > physics > arXiv:1008.0039

Regner, L., 1961. Indeterminizm w mechanice kwantowej a zasada przyczynowości w świetle filozofii św. Tomasza. Roczniki Filozoficzne, 9 nr 3, ss. 65-82.

Schlegel, R., 1961. Mario Bunge on Causality. Philosophy of Science, 28 nr 1, ss. 72-82.

Scholl, B., Tremoulet, P.D., 2000. Perceptual Causality and Animacy, Trends in Cognitive Sciences 4, ss. 299-309.

Shlesinger, M.F., 2001. Physics in the noise Nature 411 nr 7, s. 641.

Smit, P., 1980. Jan Ingen-Housz (1730-1799): Some New Evidence About His Life and Work. Janus, 1980, 67, ss.125-139.

Smoluchowski, M., 1906a. Sur le chemin moyen parcouru parles molécules d’une haz et sur son rapport avec la théorie de la diffusion. Bulletin International del’Académie desSciences de Cracovie, Classe des Sciences Mathématiques et Naturelles, ss. 202-213.

Smoluchowski, M., 1906b. Zarys kinetycznej teorii ruchów Browna i roztworów mętnych. Rozprawy Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Umiejętności w Krakowie, 46 ser. A, ss. 257-281.

Smoluchowski, M., 1907. Teoria kinetyczna opalescencji gazów w stanie krytycznym oraz innych zjawisk pokrewnych. Rozprawy Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Umiejętności w Krakowie, 48 ser. A, ss. 179-199.

Smoluchowski, M., 1914. O fluktuacjach termodynamicznych i ruchach Browna, Warszawa: Wydawnictwo Redakcji prac matematyczno – fizycznych.

Smoluchowski, M., 1916a. Drei Vorträge über Diffusion, Brownsche Molekularbewegung und Koagulation von Kolloidteilchen. Physikalische Zeitschrift, 17, ss. 557-571, 585-599.


  • There are currently no refbacks.

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Until the completion of the migration of the journal to the OJS platform, some of the archival issues could be available only at our former website. articles in this journal are licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 3.0 Polska (CC BY-NC-ND 3.0 PL).

1978- Zagadnienia Filozoficzne w Nauce,

ISSN 0867-8286
e-ISSN 2451-0602